Ortadoğu ve Kuzey Afrika’da yaşanan olaylar nedeniyle tırmanışa geçen petrol fiyatları, tüm dünyada enflasyon korkusunu tetikledi. Dün Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz da uzun süreden sonra enflasyon konusundaki en temkinli konuşmasını yaptı. Manisa Ticaret ve Sanayi Odası ve Dünya Gazetesi tarafından düzenlenen, “Para Politikaları Konferansı”nda konuşan Yılmaz, yıl sonuna doğru enflasyonun yükselebileceğini ve yılın ikinci enflasyon raporunda varsayımların yukarı yönde güncellenebileceğinin sinyalini verdi. En son açıklanan raporda yıl sonu için Merkez’in tahmini enflasyonun yüzde 5.9 olacağı yönündedi.

Küresel risk iştahının daha olumlu bir görünüm izlediğini ancak Ortadoğu ve Kuzey Afrika’daki gelişmelerin kalıcı etkisinin olup olmayacağının henüz belli olmadığını ve yakından izleneceğini söyleyen Yılmaz, küresel risklerin hâlâ canlı olduğuna, petrol fiyatlarındaki artış kalıcı olması halinde küresel ekonominin bu durumdan olumsuz etkilenmesinin beklendiğine dikkat çekti. Yılmaz, “Likidite bolluğunun emtia fiyatları üzerinde bir ölçüye kadar baskı yaptığı gerçek” dedi.

Yeni konjonktür var
Gıda fiyatlarındaki arz yönlü şoklara rağmen fiyatlama davranışında bir bozulma olmadığını söyleyen Yılmaz, “Elimizdeki veriler petrol fiyatlarındaki 10 dolar artışın enflasyonda yıllık bazda 40 baz puan artışa neden olduğunu gösteriyor. Veri toplamaya devam edeceğiz. Bugünkü etkisinin ne kadar kalıcı olacağını bilmiyoruz” dedi.

Şubat ayında yıllık hedefin altında bir enflasyon rakamı görüleceğini ancak yıl sonuna doğru bu rakamın yükseleceğini kaydeden Yılmaz, “Tahminimiz yıl sonu enflasyonun yüzde 5.9 ile biteceği yönünde ama yeni konjonktürle karşı karşıyayız; bu gelişmeler yakından takip edilecek” diye konuştu. Merkez’in 23 Mart’ta gerçekleştirilecek Para Politikası Kurulu toplantısı, enflasyona ilişkin duruş hakkında daha fazla ipucu vereceği için piyasalar tarafından dikkatle izlenecek.

‘Cari açık ilk çeyrekte artacak’
Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz, Türkiye’nin henüz fiyat istikrarını sağlamış bir ülke olmadığını, fiyat istikrarı açısından alınacak bir hayli yol olduğunu söyledi.

Türkiye’de işsizlik oranlarının bir müddet daha kriz öncesi seviyelerin üzerinde seyredeceğini söyleyen Yılmaz, sanayi üretiminin ocak ayında istikrar kazanmasını beklediklerini belirtti. Son tedbirlerin kur üzerinde beklenen etkiyi yaptığını, liranın dolar ile euro’ya karşı değer kaybettiğini belirten Yılmaz, “Cari açığın ilk çeyrekte artacağını ancak bunun baz etkisinden kaynaklanacağını bekliyoruz. Alınan tedbirlerin cari açık üzerindeki dengeleyici etkileri önümüzdeki dönemde belirginlik kazanacak” dedi. Yılmaz, “OVP hedeflerine uyulduğu sürece para politikasının sıkıntıya gireceğini düşünmüyoruz” dedi.

Türkiye’den çıkan para 10 milyar doları buldu
Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz, alınan kararların ardından 10 milyar dolara yakın paranın Türkiye’yi terk ettiğini; ancak sonrasında giriş ve çıkış olduğunu, net resmin görülebilmesi için mart sonuna kadar beklenmesi gerektiğini söyledi.

“Elimizde olan veriler özellikle yıl sonu bilanço düzenlemelerinden dolayı biraz gürültülü. O nedenle en azından daha net resim görmek için Mart sonuna kadar daha beklemek gerekir” dedi.

İlk çeyrekteki verileri izleyeceklerini, eğer ihtiyaç olursa yeni tedbirler alacaklarını söyleyen Yılmaz, bunun için daha birkaç haftalık veri biriktirmeye ihtiyaç olduğunu, yüzde 1.5’e kadar düşürülen borç alma faizinin daha da aşağı çekilebileceğini, zorunlu karşılık oranlarının artış ortalamasının yükselebileceğini ya da kısa vadeli mevduat için zorunlu karşılık oranının daha da yükseltilebileceğini ve buna karşılık uzun vadeli mevduatın zorunlu karşılığının da daha aşağıya çekilebileceğini belirtti.

Yılmaz’ın “mart ayını beklemeliyiz” sözleri, ekonomistler tarafından Para Politikası Kurulu’nun bir sonraki toplantısında da “bekle-gör” taktiğinin devam edeceği şeklinde yorumlandı. Destek Menkul araştırmadan sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Banu Kıvcı Tokalı, “Yılmaz, ilk defa net olarak mart toplantısında herhangi bir değişiklik kararı alınmayacağı sinyalini verdi. Daha önceden ekonomi yönetiminden de bu yönde açıklamalar gelmişti” dedi.

İnternet bankacılığında telefon numarasını yazınca borcu ekrana geliyor. Örneğin Fazıl Say’ın 5 bin 940, Aysun Kayacı’nın 1500, Bülent Arınç’ın 182 TL’lik fatura borcu var.
Herhangi bir bankanın girilen ödemeler bölümünde herhangi bir kişinin telefon numarası yazıldığında o ayki telefon faturasının ne kadar geldiği veya ödenmeyen eski borçları ekranda ortaya çıkıyor

İnternet bankacılığı yoluyla herhangi bir kişinin özel hayatıyla ilgili bilgilere ulaşmak çok kolay. Bunun için cep veya ev telefonunu bilmek ya da doğalgaz sayaç numarasını öğrenmek yeterli. İnternette yapılan bankacılık işlemleri arasındaki online fatura ödeme servisinde açık var. Telefon, doğalgaz, elektrik, su, kablolu TV, ADSL, Digiturk, Superonline, Turkcell, Avea ve Vodafone hatlı cep telefonu faturalarının ödenmesi için sunulan hizmet özel hayatın gizliliğini ihlal ediyor. Herhangi bir kişiye ait cep telefonu numarasını girdiğinizde faturasının ne kadar geldiğini öğrenmek mümkün.

ÜNLÜLERİNKİ DE ÖĞRENİLİYOR
Örneğin ünlü piyanist Fazıl Say’ın telefon numarasını bilenler 5 bin 940 TL, Aysun Kayacı’nın cebini bilenlerse bin 500 TL’lik telefon görüşmesi olduğunu kolayca öğrenebilir. Tıpkı Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi Başkanı Mevlüt Çavuşoğlu’nun ödenmeyi bekleyen ve toplamı yaklaşık 7 bin TL’yi bulan 3 aylık faturası gibi. CHP Lideri Kemal Kılıçdaroğlu adına kayıtlı olan telefonun 3 aylık ödenmemiş faturası bulunuyor.

Kılıçdaroğlu, ocak ayında 156, şubatta 150 ve son ödeme tarihi 3 Mart olan faturaya göre 190 liralık konuşma yapmış. Bülent Arınç’ın son ödeme tarihi 3 Mart olan telefon faturası ise 182 TL. Gazeteci Ahmet Hakan Coşkun’un 4 Mart tarihli faturası 557.20 TL. Deprem Dede Ahmet Işıkara’nın cep telefonu faturası 85.70 TL, tiyatro oyuncusu Lale Mansur’un mart ayında ödemesi gereken fatura ise 216.90 TL.

Bu yılın “modası” uyarınca Ocak ayının ilk haftasından bu yana gelişmekte olan ülkelerden çıkan portföy yatırımları, başta ABD olmak üzere gelişmiş ülkelere giriyordu. Borsa endekslerinden de gözlenebilen bu hareketlilik, geçtiğimiz haftalarda Ortadoğu ve Kuzey Afrika’daki (OKA Bölgesi) kriz sonrasında daha da hızlandı. Mısır’dan sonra Libya’ya da sıçrayan “dalga” Kaddafi’nin şiddete başvurmasıyla piyasalardaki tedirginliği daha da artırdı. Petrol fiyatları (Brent) dün 119.6’a kadar yüksedi ki Mart 2009’dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı!

OKA Bölgesi’nde yaşananlar bir süre bizim “uzağımızda” gerçekleşti. Piyasalar da tıpkı 1998 Körfez depreminden sonraki iki günde ne olup bittiğini anlamadıkları gibi, bu sefer de bölgede yaşananları tam olarak anlayamadıklarından fiyatlara ciddi yansımalar olmadı. Tıpkı deprem bölgesinde havadan yapılan çekimlerde 2-3 katlı görünen binaların aslında 5-6 katlı olduklarının anlaşılması gibi, ne zamanki Libya’dan tahliyeler başladı, işin rengi değişti. Aslında bu krizin Türkiye’ye çok da uzak olmadığı anlaşıldı. En azından ekonomik çıkarlar bakımından kriz Türkiye’yi yakından ilgilendiriyor ve hatta doğrudan etkiliyordu. Bunun idrak edilmesiyle son üç günde; krizin başından bu yana belki de ilk kez; OKA krizinin Türkiye ekonomisini de vuracağı fiyatlandı!

Dünkü Hürriyet Gazetesi’nin haberine göre OKA’daki iş hacmimiz 36 milyar dolarmış. Süregiden düzenin değişecek olması bir yandan şirketlerimizi etkilerken, diğer yandan da ihracat/cari açık denkleminden dolayı makro ekonomik dengelerimizi etkileyecek. Bu krizi de fırsata çevirirmiyiz belli değil ama ilk izlenim bu etkinin olumsuz yönde olacağı yönde.

Dengelerimizi olumsuz etkileyecek bir başka faktör de herkesin malumu olduğu üzere artan petrol fiyatları. Sabah gazetesi petroldeki 1 dolarlık artışın doğrudan 200 milyon, toplamda da 400 milyon dolarlık ek maliyet getirdiğini söylüyor. 10 dolarlık artış 4 milyar dolarlık yük, en azından 2 milyar dolarlık ek bir cari açık demek!

Yılbaşından bu yana değişik defalar İMKB düşüşlere direnmeye çalışsa da özellikle son iki günde bu havada gelen satışlara artık direnemedi! Diğer gelişmekte olan ülke borsalarından daha da sert satışlara tanık olduk, İMKB hem diğer gelişmekte olanlardan hem de gelişmiş ülke borsalarından negatif olarak ayrıştı. 5 Ocak’tan bu yana MS Gelişmekte Olan Ülke endeksi yüzde 6.3 değer kaybederken, aynı dönemde İMKB’nin kaybı yüzde 12.2 olmuş.

Son iki gündeki satışlarla; İMKB 100 Endeksi’ndeki bir çok kritik destek ve teknik seviyeler aşağı yönde kırıldı! Bunlar arasında belki de en önemlisi; dün 62.680’den geçen 200 günlük Hareketli Ortalama’nın (HO) aşağı kırılmasıydı. Hem de son derece kararşlı bir şekilde.

Düşüş nereye kadar devam edecek derseniz?

İMKB 100’de 60.500-59.800 bandına kısa vadeli bir destek var. Ola ki “korku dağları bekletir” o zaman 58 binli seviyeleri de görebiliriz.

Daha aşağıya inilir mi?

Olaylar Suudi Arabistan ve İran’a “ulaşmadığı” sürece; ki ben bunu en azından bu “turda” olmasını beklemiyorum; İMKB’deki düşüş sınırlanacaktır. Daha aşağı inilecek olsa da önce son günlerdeki sert hareketler sırasında oluşan “boşluklar” öncelikle kapanmalı. Diğer bir deyişle son büyük düşüşün de bir düzeltmesi gelmeli. Ondan sonra piyasalar değerlendirmelerini yeniden yapacaklardır. Ancak toparlanmanın 62.750-64.000 bandıyla sınırlı kalma ihtimalin yüksek olduğunu hatırda bulundurmakta fayda var! (Ali Ağaoğlu - VATAN)

Son bir buçuk ayda peş peşe alevlenen Ortadoğu’daki isyanların etkisiyle dört kez zamlanan akaryakıt fiyatları, sektörü bir kez daha vurdu. ‘Avrupa’nın en pahalı benzini’ sıfatı altında ezilen akaryakıt sektörü hükümeti bir kez daha ‘acil’ vergi indirimine çağırıyor. “Fiyat arttıkça pompadan para akacak sanıyorlar” diyen akaryakıt istasyonu sahipleri, buna şiddetle karşı çıkıyor: “Litresi 4.03 liraya çıkan benzinden gün sonunda istasyona kalan litre başına 3-4 kuruş. Çünkü istasyonun çalışanı var, elektriği, suyu, giderleri var. Kimse bunları hesaplamıyor. Fiyatlar dağıtıcı ya da bayinin üç kuruşluk indirimleriyle düşmez. Hükümet acilen vergiden biraz feragat etmeli.”

‘Vergi yarıya inmeli’
Türkiye’nin petrolde dışa bağımlılığı nedeniyle en ufak kıvılcımdan etkilendiğini belirten Petrol Ürünleri İşverenler Sendikası (PUİS) Genel Başkanı Muhsin Alkan, “Fiyatlar artıyor ama akaryakıt bayii kâr etmiyor. İstasyonların giderleri çok fazla. Yani akaryakıt sektörü şu anda zararda” dedi. Satışların azalması ve kaçak akaryakıtın halen devam etmesiyle sektörün şu anda kâr değil zarar ettiğini anlatan Alkan, şu anda 4.03 TL’ye çıkan benzinin litresinin istasyona ancak 15-16 kuruş bıraktığını söyledi. Bayilerin akaryakıt fiyatlarının yükselmesine tamamen karşı olduğunun altını çizen Alkan, “Eğer fiyatların düşmesi isteniyorsa devlet vergisinden feragat etmeli. Şu anda yüzde 60’ları aşan verginin en az yarı yarıya inmesi gerekiyor. Ortadoğu iyice karışıyor, bu da fiyatların daha da yükselmesi anlamına geliyor” diye konuştu.

Zammın pompa fiyatlarına hızla yansımaya başladığını belirten Starpet Yönetim Kurulu Başkanı Mahfuz Okalin, istasyon maliyeti, giderler ve yüzde 60’ı aşan vergi sonucu zararına çalıştıklarına dikkat çekti. Bir dönem bayilerin indirimle ayakta durmaya çalıştığını ancak son zamlarla indirime devam edemeyeceklerini kaydeden Okalin, şunları söyledi: “Rekabet çok büyük, kâr edemiyoruz. Bu son zammı da beklemiyorduk ama isyanlar arttıkça fiyatlar daha da yükselecek. Vergi indirimi konusunda hükümete baskı yapıyoruz ama en kolay vergi aldıkları alan akaryakıt olduğundan indirime sıcak bakmıyorlar. Bize de 100 TL’nin 75’ini vergiye ödemek kalıyor.”

İndirim yoksa ‘esnek’ olsun
Hükümete akaryakıtta vergi indirimi olmuyorsa ‘esnek vergi’ modeli öneren Kadoil Yönetim Kurulu Üyesi Tarkan Kadooğlu da, “Bugün yaşandığı gibi dünyada yaşanan özel artışlardan ithalatçı bir ülke olarak daha az etkilenmemiz için hükümet vergiyi makul düzeye indirebilir. Yani ciddi artış dönemlerinde vergi düşürülerek iç piyasa daha dengeli hale getirilebilir. O zaman bu tür sıkıntıları çok fazla yaşamayız” dedi. Dağıtıcı firmaların hiçbir suçu olmadan ‘pahalı benzin satmakla’ suçlandıklarını iddia eden Kadooğlu, “Diğer ülkelerde yüzde 10-15 olan vergi, bizde yüzde 60’ı aşıyor. Neredeyse zararına iş yapıyoruz. Ortadoğu’daki isyanlar durmadıkça fiyatlardaki artış da sürecek. Bir zam daha bekliyoruz” diye konuştu.

Motorine de 7 kuruş zam
Benzinin ardından motorine beklenen zam da dün akşam saatlerinde geldi. En son 3 Şubat 2011 tarihinde yapılan zamla litresi 3.42 TL’ye çıkan motorine bugün itibariyle 7 kuruş zam yapıldı. Böylece motorinin litre fiyatı 3.49 TL’ye yükseldi. (RADİKAL)